Anlaşmalı Boşanmada Dikkat Edilmesi Gerekenler

Anlaşmalı boşanma, eşlerin hem boşanma iradesinde hem de boşanmanın sonuçlarında uzlaşmaları halinde başvurulabilen, görece hızlı ilerleyen bir yoldur. Türk Medeni Kanunu'nun 166/3 maddesinde düzenlenen bu yol, doğru hazırlanmış bir protokolle çoğunlukla tek celsede sonuçlanır. Ancak görünenden daha titiz bir hazırlık gerektirir; aceleye getirilen bir protokol, ilerleyen yıllarda yeni davaların kapısını aralayabilir.

İlk olarak, evlilik birliğinin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. İkinci olarak, eşlerin birlikte mahkemeye başvurması veya birinin diğerinin davasını kabul etmesi şarttır. Son olarak, hâkim tarafların boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Bu üç şart birlikte aranır; biri eksikse anlaşmalı boşanma yolu kapalıdır.

İyi bir protokol; nafaka (yoksulluk ve iştirak nafakası), maddi-manevi tazminat, mal paylaşımı, varsa kişisel eşyaların iadesi, ev ve araç gibi taşınır/taşınmaz malların durumu, müşterek çocukların velayeti ile kişisel ilişki kurulma günleri başlıklarını net biçimde içermelidir. Belirsiz ifadelerden kaçınılmalı; örneğin 'uygun bir miktar nafaka' yerine rakam, ödeme günü ve artış oranı açıkça yazılmalıdır.

Velayet ve kişisel ilişki düzenlenirken çocuğun yaşı, eğitim takvimi, eşlerin oturduğu yerler ve özel durumlar hesaba katılmalıdır. Çocuğun üstün yararı her zaman önde tutulur; mahkeme bu kriteri esnetmez.

Anlaşmalı boşanmada hâkim, tarafları bizzat dinler. Bu, mevzuatın açık emridir; vekille temsil edilse dahi taraflar duruşmaya katılmak zorundadır. Hâkim, tarafların boşanma iradesinin özgür olup olmadığını ve protokolün koşullarını kabul edip etmediklerini sorar. Bir taraf duruşmada protokolün herhangi bir maddesine itiraz ederse, anlaşmalı boşanma çekişmeli boşanmaya dönüşebilir.

Pratikte en sık karşılaşılan hatalar; mal rejiminin tasfiyesinin protokol dışında bırakılması, nafakanın artış oranının belirsiz bırakılması ve çocuğun kişisel ilişki günlerinin muğlak yazılmasıdır. Bu konular ilerleyen yıllarda yeni davalara konu olabilir. Bu nedenle protokolün uzman bir avukat tarafından kaleme alınması veya en azından imzadan önce gözden geçirilmesi önerilir.

Sonuç olarak, anlaşmalı boşanma hızlı bir yol olmakla birlikte 'kolay' değildir. İyi planlanmış bir protokol, eşlere boşanma sonrası huzur sağlar; eksik bir protokol ise yıllarca sürebilecek bir yargısal sürecin başlangıcı olabilir.